Алишер Қодиров айрим маданий мерос объектлари бўйича «бизга нима кераги бор?» дея эътироз билдирди

«Миллий тикланиш» партияси етакчиси Алишер Қодиров Маданият мероси агентлиги биринчи навбатда миллий маданиятга эътибор қаратиши кераклигини таъкидлади

Ижтимоий тармоқларда «Миллий тикланиш» демократик партияси Марказий кенгаши раиси Алишер Қодировнинг Маданий мерос агентлигига билдирган эътирозлари кенг муҳокамаларга сабаб бўлмоқда.

Ўзбекистон Маданият мероси агентлиги Қодировнинг сўзлари юзасидан расмий баёнот берди. Агентлик Бобур кўчаси, 7-уй манзилида жойлашган бино юзасидан билдирилган жамоатчилик фикрлари муносабати билан тушунтириш берди.

Эслатиб ўтамиз, Қодиров томонидан мазкур бинога нисбатан уни бузиш мумкинлиги, «ҳеч кимга керак эмаслиги» ва «рус рассомининг уйи экани» сабабли «Бизга нима кераги бор?» деган мазмунда фикр билдирилган эди.

Шу муносабат билан Агентлик бир муҳим тамойилни алоҳида таъкидлади:

Маданий мерос обектига «бугун бизга керакми ёки керак эмасми?» деган мезон билан баҳо берилмайди. Бобур кўчаси, 7-уйдаги бино 1935-йилда қурилган. Очиқ тарихий ва эксперт материалларида мазкур бино Тошкент шаҳрида фаолият юритган таниқли меъмор Алексей Викторович Шчусев номи билан боғлиқ экани қайд этилган. Бироқ бинонинг тарихи фақат унинг меъмори билан ҳам чекланмайди. Турли йилларда бу ерда Ўзбекистон илм-фани ва маданияти ривожига салмоқли ҳисса қўшган олим ва профессорлар — жумладан, академиклар Тошмуҳаммад Қори-Ниёзий, Василий Шишкин, шунингдек, Раҳим Атажонов, Натан Маллаев каби мутахассислар яшаган, — дейилади хабарда.

Таъкидланишича, гап шунчаки эски турар жой биноси ҳақида эмас. Ушбу бино тарихи XX асрда Тошкент шаҳрида меъморлик, илм-фан ва шаҳар маданиятининг ривожланиши билан боғлиқ. Бинонинг меъморий ечими XX асрнинг биринчи ярмида Тошкент шаҳрининг тарихий шаҳар муҳити шаклланиши нуқтаи назаридан ҳам қизиқиш уйғотади.

Шунингдек, Обектнинг ҳуқуқий мақоми тарихи ҳам алоҳида аҳамиятга эга. 2020-йилда Агентлик ҳузуридаги Илмий-эксперт кенгаши томонидан мазкур бинони «Моддий маданий мероснинг кўчмас мулк обектлари Миллий рўйхатига»га киритиш масаласи маъқулланган.

2021-йилда обектни Миллий рўйхатдан чиқариш таклифи рад этилган. Бугунги кунда бино моддий маданий мерос обекти сифатида давлат муҳофазасида турибди. Шу билан бирга, Тошкент шаҳар ҳокимининг 2018-йил 30-октабрдаги 1550-сон қарори билан UNIVERSAL PACKING MASTERS  МЧЖга мазкур манзилдаги мавжуд турар ва нотурар биноларни бузиш ҳамда ушбу ҳудудда кўп қаватли турар жой биноси қуриш учун ер майдони ажратилган.

Агентлик ўрганишлари давомида мазкур қарор бинонинг моддий маданий мерос обекти сифатидаги ҳуқуқий мақоми белгиланишидан олдин қабул қилингани аниқланган.

Бундай баёнотлар маданий меросни асрашдек профессионал масалани ҳуқуқий ва илмий майдондан миллий қарама-қаршилик майдонига олиб чиқиши мумкин. Бу эса жамиятда ортиқча ижтимоий тарангликни келтириб чиқариши эҳтимолини юзага келтиради. Биз маданий меросни миллий ажратиш обектига айлантиришга йўл қўймаслигимиз керак. Маданий мерос — умумий тарихимизнинг бир қисми. У бир миллатга тегишли эмас ва у билан боғлиқ инсоннинг келиб чиқиши туфайли «бегона» бўлиб қолмайди, — дейилади хабарда.

Шунингдек, агентлик: «Маданий мероснинг миллати бўлмайди. У — тарих. Тарих эса «ўзимизники» ва «бегонаники»га бўлинмайди», деб таъкидлади.