Бухорода юқумли бўлмаган касалликларга (ЮБҚ) курашишга бағишланган халқаро давра суҳбати бўлиб ўтди

Ўзбекистон ва МДҲ мамлакатлари экспертлари стратегияларни, жумладан, зарарни камайтириш концепциясини муҳокама қилдилар.

Унинг моҳияти анча зарарли маҳсулотлардан (сигареталар, кучли алкоголь) камроқ зарарли муқобилларига (тутунсиз маҳсулотлар ва енгил алкоголь) ўтишдан иборат.

Ўзбекистонлик экспертлар маҳаллий хавф омилларини қайд этдилар. Бухоро тиббиёт университети ректори Шуҳрат Тешаев 5 миллиондан ортиқ автомобиллардан ҳавонинг ифлосланиши ва пестицидлар хавфини таъкидлади. Самарқанд тиббиёт университети доценти Зафар Аминов урбанизация ва экологик муаммолар (жумладан, Орол инқирози) туфайли тиббиёт муассасаларига мурожаатларнинг 45 фоизи гипертензия ва диабет каби сурункали касалликларга тўғри келаётганини таъкидлади.

Шу билан бирга, мутахассислар муҳокама давомида чекиш билан боғлиқ хавфларни камайтириш масаласига ҳам алоҳида тўхталдилар.

Экспертлар чекишга тўғридан-тўғри тақиқлар самарасиз деган фикрга келишди. Дмитрий Рузанов (Беларусь) ва Григорий Точильников (Россия) «олтин стандарт» — бу чекишдан бутунлай воз кечиш эканлигини таъкидладилар. Бироқ, ташлай олмайдиганлар учун, таркибида 95% камроқ зарарли моддалар бўлган тамакини қиздириш тизимлари (ТҚТ), камроқ ўрганилган вейпингдан фарқли ўлароқ, илмий асосланган ечим ҳисобланади.

Тадбирнинг асосий маърузачиларидан бири, қозоғистонлик профессор Талгат Нургожин тақиқлар самарасизлиги ва зарарни камайтириш фалсафаси ҳақида батафсил тўхталиб, мавзу юзасидан берилган саволларга жавоб берди.

Зарарни камайтириш концепцияси беморлар учун зарарли одатни бутунлай ташламаслик учун «айланма йўл» бўлиб қолмайдими?

Зарарни камайтириш концепцияси ҳеч қандай ҳолатда тамаки ёки алкоголь истеъмолини тарғиб қилмайди. Агар одам ўзи англаб етмаса ва одатни ташлашни хоҳламаса, уни мажбурлаш қийин. Асосийси — инсонда «соғлом фикрлаш» шаклланиши учун у билан ишлаш.

 

Масалан, кашандага шунчаки камроқ чекишни айтиш мумкин эмас — бу бундай ишламайди. Зарарни камайтириш учун махсус тиббий ёндашувлар мавжуд, масалан, организмга никотин етказиб берадиган ва шу тариқа сигарет чекишни камайтиришга ёрдам берадиган препаратлар.

Агар чекишдан келадиган зарарни камайтириш тушунарли бўлса (муқобиллари бор), одамни ичишни бутунлай ташлашга чақирмасдан, алкоголдан келадиган зарарни қандай камайтириш мумкин?

Алкоголь масаласида инсоннинг руҳий тафаккури ва умуман жамият билан ишлаш керак. Зарарни камайтириш икки босқичдан иборат: биринчидан, истеъмол қилинадиган алкоголнинг умумий миқдорини камайтириш, иккинчидан, этанол миқдори камроқ бўлган ичимликларга ўтиш (масалан, кучли ичимликлардан енгилроқларига). Шу тарзда истеъмолдан аста-секин воз кечиш мумкин.

 

Тўғридан-тўғри тақиқловчи усуллар ҳеч қачон ишламаган. «Тақиқланган мева ширин бўлади». Тарих шуни кўрсатадики, агар алкоголь бутунлай тақиқланса ва расталардан олиб ташланса, 90-йиллардагидек бўлади — илгари ичмаганлар ҳам ичишни бошлайди.